MAL REJİMİNİN TASFİYESİ DAVASI (BOŞANMADA MAL AYRILIĞI)
MAL REJİMİNİN TASFİYESİ DAVASI NEDİR? BOŞANMADA MAL AYRILIĞI NASIL YAPILIR?
Mal rejiminin tasfiyesi davası, evlilik birliği sona erdiğinde (boşanma veya evliliğin iptali gibi durumlarda) eşler arasında edinilmiş malların nasıl paylaşılacağını belirlemek ve malların adil bir şekilde paylaştırılmasını sağlamak için açılan bir davadır. Mal rejiminden kaynaklanan alacaklar, boşanmaya bağlı olmadıkları için ayrı bir dava yolu ile talep edilebilirler. Bu dava, Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenen mal rejimlerine göre şekillenir ve genellikle edinilmiş mallara katılma rejimi esas alınarak çözülür. Türk Medeni Kanunu'nda, mal rejiminin tasfiyesi ile ilgili hükümler 202 ile 281. maddeler arasında düzenlenmiştir. Özellikle TMK 231-236 maddeleri, boşanma veya evliliğin sona ermesi durumunda edinilmiş malların nasıl tasfiye edileceğini belirler.
Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır?
Eğer taraflar evlenirken farklı bir mal rejimi seçmemişse, 2002 yılından itibaren edinilmiş mallara katılma rejimi geçerlidir. Bu durumda; Evlilik süresince edinilen mallar ortak kabul edilir ve eşler bu mallar üzerinde yarı yarıya hak sahibi olur. Eşlerden birine ait kişisel mallar (örneğin miras kalan mal, kişisel hediyeler) tasfiye kapsamında değerlendirilmez. Bu noktada karşımıza edinilmiş mal ve kişisel mal ayrımı çıkmaktadır.
Edinilmiş mallar, evlilik süresince eşlerin karşılığını vererek kazandıkları mal varlığı değerleridir.
Edinilmiş mallara örnekler:
- Çalışma karşılığı elde edilen gelirler (maaş, prim, ikramiye, emekli maaşı vb.)
- Sosyal güvenlik veya sosyal yardım ödemeleri (işsizlik maaşı, maluliyet aylığı vb.)
- Kendi malvarlığından elde edilen gelirler (kira geliri, faiz vb.)
- Çalışarak kazanılan birikimler (biriktirilen para, alınan araba, ev vb.)
- Tazminatlar (Örneğin, iş kazası nedeniyle alınan maddi tazminat, kıdem tazminatı)
Kişisel mallar, evlilik sürecinde olsa bile eşin kendine ait olup tasfiye kapsamına girmeyen mallardır.
Kişisel mallara örnekler:
- Evlilik öncesi sahip olunan mallar
- Miras veya bağış yoluyla elde edilen malvarlığı
- Kişisel kullanım eşyaları (özel takılar, kıyafetler vb.)
- Manevi tazminat alacakları (Örneğin, kişilik haklarının ihlali nedeniyle alınan tazminat)
- Kişisel malvarlığından gelen gelirler (Ancak bu gelirler ayrı bir hesaba yatırılmadıysa edinilmiş mal kabul edilebilir.)
Mal Rejiminin Tasfiyesi Davası Ne Zaman Açılmalıdır?
Boşanma durumunda mal rejiminin tasfiyesi davası, boşanma davası ile birlikte aynı dosyada görülmemektedir. Uygulamada boşanma dilekçesine mal rejiminin tasfiyesine dair talepler de yazılabilmektedir. Ancak böyle bir durumda mal rejiminin tasfiyesi davası boşanma davasından tefrik edilmekte ve bekletici mesele yapılmaktadır.
Mal rejiminin tasfiyesi davası, mal rejiminin sona erdiği tarihten itibaren açılabilir. Ancak, açılma zamanı farklı durumlara göre değişir.
Boşanma Davası Açıldıktan Sonra
Boşanma davası devam ederken mal rejiminin tasfiyesi davası açılabilir. Ancak, mahkemeler genellikle önce boşanmanın kesinleşmesini bekler. Pratikte, boşanma davası sürerken açılan tasfiye davası bekletici mesele yapılır ve boşanma kesinleşmeden sonuçlandırılmaz.
Boşanma Kararı Kesinleştikten Sonra
Boşanma kesinleştiğinde mal rejimi sona erer ve tasfiye davası açılabilir. Ancak dava açmak için 10 yıllık zamanaşımı süresi vardır (TBK 146. madde). Eğer 10 yıl içinde dava açılmazsa, katılma alacağı hakkı düşer.
Eşlerden Birinin Ölümü Halinde
Eşlerden biri vefat ettiğinde, mal rejimi ölümle sona erer. Bu durumda mirasçılar veya sağ kalan eş, mal paylaşımı için tasfiye davası açabilir.
Mal Rejiminin Tasfiyesi Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme Neresidir
Mal rejiminin tasfiyesi davasında görevli ve yetkili mahkemeler, Türk Medeni Kanunu (TMK) ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) hükümlerine göre belirlenir.
Mal rejimi tasfiyesi davasına bakmakla görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Eğer Aile Mahkemesi bulunmayan bir yerleşim yerinde dava açılacaksa, Asliye Hukuk Mahkemesi, Aile Mahkemesi sıfatıyla davaya bakar. Mal rejimi tasfiyesi davasında yetkili mahkeme ise eğer boşanma davası ile birlikte açılıyor ise boşanma davasının açıldığı mahkemedir. Boşanma davası kesinleştikten sonra açılıyor ise, davacı eşin veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir.
Boşanma davası kesinleşir kesinleşmez mal rejiminin tasfiyesi davasını açmak hak kaybının yaşanmaması açısından önemlidir. Mal rejiminin tasfiyesi davası teknik bir dava türüdür.
